Хүүхдийн тэвчишгүй хөдөлмөр морь унах мөн үү
Хурдан морины уралдаан гэхээр л хамгийн түрүүнд морины хүүхдүүдийн талаар ярьж эхэлдэг. Цагаан сараас хойш аймаг бүрт л хурдан морины уралдаан болж байна. Наадам бүрт л хүүхэд мориноос унаж хүнд хөнгөн гэмтлээ гэх мэдээ бий.
Саяхан өнгөрсөн амралтын өдөр болсон "Дүнжингаравын их хурд” наадамд долоон хүүхэд мориноос унаж, нэг хүүхэд гэмтлийн эмнэлэгт хүргэгдсэн байна. Ингээд л морь уралдуулж зугаагаа гаргасан эрхмүүдийн золиос нь хүүхэд болж байна. Мөнгөтэй чадалтай заримыг баярлуулахын тулд насан туршдаа тахир дутуу болж, зарим нь амь насаараа ч дэнчин тавьж байгаа нь дэндүү харамсалтай.
Ер нь яаж ч бодсон хамаг тэнхээгээрээ хурдлан давхих морины нуруун дээрээс хөлдүү газар унасан хүүхэд зүгээр байна гэхэд итгэмгүй. Азаар бэртсэнгүй хэмээн олзуурхаж суугаа нэгнийх нь бэртэл хожим илрэх урхаг бас бий. Морь унаач хүүхэд бол хүүхдийн хөдөлмөрийн тэвчишгүй хэлбэр хэмээн үздэг. Амь насаараа дэнчин тавьж занг нь мэдэхгүй адгуус унаж уралдаж байгаагаас хойш хүүхдийн хүнд хөдөлмөрт хамааруулахаас аргагүй юм. Уралдаан бүрт хүүхэд унаж, гэмтэж байгаа учир Хүний эрхийн үндэсний комиссоос унаач хүүхдийн эрхийг хамгаалах асуудлаар Засгийн газарт өнгөрсөн сарын 11-нд зөвлөмж хүргүүлсэн билээ.
Морин спорт уяачдын холбооноос гаргасан 2015 онд зохион байгуулах хурдан морины уралдааны тов хүүхдийн эрхийг зөрчиж байна гэж албаныхан үзжээ. Сар шинийн баярын дараагаар олон уралдаанууд зарлагджээ. Хүний эрхийн үндэсний комиссоос морины уралдааныг дулааны улиралд хийх нь зүйтэй гэхэд Засгийн газар хариу мэдэгдэл өгчээ. Энэ мэдэгдлээрээ өвлийн болон хаврын уралдааныг урин дулааны цагт зохион байгуулахыг зөвшөөрөөгүй гэсэн үг.
Тиймээс ч Засгийн газрын хоёрдугаар сарын 2-ны өдрийн 33 дугаар тогтоолоор Хурдан морины бүсийн уралдааны 2015 оны хуваарийг тогтоожээ. Уг тогтоолоор Хурдан морины "Дүнжингарав-2015” төвийн бүсийн уралдаанаас залгуулаад хангайн бүсийн уралдаан, говийн бүсийн, баруун бүсийн уралдааныг зарлажээ. Тухайлбал энэ сард л гэхэд Завхан аймгийн Дөрвөлжин сум, Дорнод аймгийн Гурванзагал суманд Түмэн адууны баяр, Баянтүмэн суманд өмнөд бүсийн уралдаан, Баян-Уул суманд хойд бүсийн уралдаан, Булган аймгийн Могод суманд урд бүсийн уралдаан, Хэнтий аймгийн Баян-Адрага сум, Говь-Алтай аймгийн Хөхморьт, Эрдэнэ, Есөнбулаг суманд хаврын бүсийн уралдаан, Сүхбаатар аймгийн Онгон суманд өмнөд бүсийн уралдаанууд товлогджээ.
Хүүхдийг хүчирхийлэлгүй, гэмтээхгүй орчинд өсгөе гэсэн уриалга хэрэгжихгүй байна. Жилд 15-16 мянган хүүхэд хурдан морь унадаг. Харин давхардсан тоогоор 47 мянга гаруй хүүхэд хурдны морь унаж байна гэсэн судалгааг гаргажээ. Морь унаач хүүхдүүдийн ихэнх нь 5-7 насныхан байдаг. Энэ насныхан юмны наад цаадахыг нарийн сайн мэдэхгүй учир бэртэж гэмтчихнэ гэдгийг бүр ч мэдэхгүй.
Г.Мягмарсүх
new.mn
